Rodzice przekazują dziecku pieniądze na mieszkanie, brat daruje siostrze udział w działce, małżonek przekazuje drugiemu małżonkowi samochód. Takie darowizny mogą być całkowicie zwolnione z podatku, niezależnie od ich wartości. Trzeba jednak sprawdzić, kto otrzymuje majątek, jak został on przekazany i czy darowizna wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego.
Najczęstsze problemy dotyczą darowizn pieniężnych: gotówki przekazanej do ręki, przekroczenia terminu na SD-Z2 albo pominięcia wcześniejszych darowizn od tej samej osoby. Wyjaśniamy, jak prawidłowo skorzystać ze zwolnienia.
Kto należy do „grupy zerowej”
Potocznie mówi się o grupie zerowej, choć ustawa takiej nazwy nie używa. Chodzi o osoby wymienione w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie przysługuje, gdy darowiznę otrzymuje:
- małżonek,
- zstępni, czyli dzieci, wnuki, prawnuki,
- wstępni, czyli rodzice, dziadkowie,
- pasierb,
- rodzeństwo,
- ojczym i macocha.
Grupa zerowa nie obejmuje zięcia, synowej ani teściów. Osoby te należą do I grupy podatkowej, ale nie korzystają z pełnego zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny. Mogą natomiast korzystać z kwoty wolnej i innych zwolnień, jeśli spełniają ich warunki. Partner lub partnerka, z którymi nie zawarto małżeństwa, co do zasady należą do III grupy podatkowej.
Warunki zwolnienia
| Warunek | Na czym polega | Najczęstszy błąd |
|---|---|---|
| Zgłoszenie do urzędu | Formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego | Zgłoszenie po terminie albo wcale |
| Pieniądze tylko przelewem albo przekazem pocztowym | Darowiznę pieniężną trzeba udokumentować przelewem na rachunek obdarowanego albo przekazem pocztowym | Gotówka „do ręki”, potem wpłata na konto przez samego obdarowanego |
| Właściwy krąg osób | Tylko osoby z art. 4a | Darowizna dla zięcia, synowej albo partnera błędnie traktowana jak dla dziecka |
Termin 6 miesięcy liczy się od dnia powstania obowiązku podatkowego. Przy darowiźnie zawartej bez notariusza jest to zasadniczo chwila spełnienia świadczenia, na przykład dzień, w którym pieniądze dotarły na konto.
Kiedy zgłaszać nie trzeba
Darowizna u notariusza. Jeśli umowę zawarto w formie aktu notarialnego, na przykład przy mieszkaniu albo działce, SD-Z2 się nie składa. Notariusz sprawdza warunki zwolnienia przy akcie. Brak obowiązku złożenia SD-Z2 nie uchyla jednak innych warunków zwolnienia, w tym wymogu odpowiedniego udokumentowania darowizny pieniędzy.
Darowizna w granicach kwoty wolnej. Zgłoszenie nie jest potrzebne, gdy wartość darowizn od tej samej osoby nie przekracza kwoty wolnej dla I grupy, dziś 36 120 zł. Liczy się jednak suma darowizn od tej osoby w roku ostatniej darowizny i w pięciu latach wcześniejszych. Kilka przelewów rozłożonych w czasie może więc tę kwotę przekroczyć, a wtedy zgłoszenie jest potrzebne. Przy obliczaniu progu sumuje się bowiem wartość majątku nabytego od tej samej osoby w roku ostatniego nabycia oraz w pięciu poprzednich latach kalendarzowych. Dla darowizny otrzymanej w 2026 r. należy więc uwzględnić wcześniejsze nabycia od tego darczyńcy od 1 stycznia 2021 r.
Co, jeśli minęło 6 miesięcy
Do końca 2025 r. spóźnione zgłoszenie oznaczało utratę zwolnienia bez względu na powód. Od 7 stycznia 2026 r. można wnioskować o przywrócenie terminu, jeżeli uprawdopodobni się, że uchybienie nastąpiło bez winy podatnika, na przykład przez chorobę albo pobyt w szpitalu. Nie jest to furtka dla zapominalskich: sama niewiedza o obowiązku zwykle nie wystarczy.
Jeśli zwolnienie przepadnie, darowizna jest opodatkowana jak w I grupie. Przy większych kwotach, na przykład przy przekazaniu pieniędzy na mieszkanie, różnica sięga kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Gdy darowizna dotyczy firmy albo dużego majątku
Przelew na mieszkanie dla dziecka to prosta sprawa. Inaczej jest, gdy rodzic przekazuje udziały w spółce, przedsiębiorstwo albo kilka nieruchomości. Zwolnienie z podatku od darowizny to wtedy tylko jeden z elementów. Dochodzą inne podatki przy dalszej sprzedaży, skutki dla pozostałych dzieci przy przyszłym zachowku i pytanie, czy w ogóle lepiej przekazać majątek za życia, czy uporządkować go inaczej. Takie sprawy prowadzimy w ramach sukcesji firmy i fundacji rodzinnej.
Jak przekazać darowiznę bez podatku, krok po kroku
- Sprawdzić pokrewieństwo i ustalić grupę podatkową.
- Pieniądze przelać na konto obdarowanego. W tytule najlepiej wpisać „darowizna”.
- Policzyć darowizny z ostatnich lat od tej samej osoby, żeby wiedzieć, czy suma przekracza kwotę wolną.
- Złożyć SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy, papierowo albo elektronicznie, i zachować potwierdzenie złożenia.
- Przy nieruchomości, udziałach albo firmie najpierw zaplanować skutki podatkowe i spadkowe, a dopiero potem podpisać umowę.
Przy zgłoszeniach, korektach i sporach z urzędem skarbowym pomagamy w ramach doradztwa podatkowego.
Najczęstsze pytania
Czy darowizna od rodziców zawsze jest bez podatku?
Może być całkowicie zwolniona z podatku, niezależnie od wartości, jeżeli spełniono ustawowe warunki. Przy większych darowiznach pieniężnych szczególnie ważne są sposób przekazania środków i terminowe zgłoszenie SD-Z2.
Ile czasu jest na złożenie SD-Z2?
6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Od 7 stycznia 2026 r. można prosić o przywrócenie terminu, jeśli spóźnienie nastąpiło bez winy podatnika.
Czy darowizna w gotówce może być zwolniona z podatku?
Darowizna pieniężna musi być udokumentowana przelewem na rachunek obdarowanego albo przekazem pocztowym. Gotówka przekazana do ręki ponad kwotę wolną nie korzysta ze zwolnienia.
Czy darowizna dla zięcia albo synowej jest zwolniona?
Nie z art. 4a. Zięć i synowa należą do I grupy podatkowej, więc płacą podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną.
Czy trzeba zgłaszać darowiznę mieszkania od rodziców?
Jeśli umowę zawarto u notariusza, SD-Z2 się nie składa. Warunki zwolnienia sprawdza notariusz przy akcie.
Planują Państwo darowiznę w rodzinie albo minął termin na zgłoszenie? Sprawdzimy, czy zwolnienie przysługuje i czy da się je jeszcze uratować. Umów bezpłatną konsultację.