Fundacja rodzinna pozwala gromadzić i inwestować majątek z wykorzystaniem zwolnienia z CIT, ale wypłaty dla rodziny podlegają odrębnym zasadom. Planując sukcesję firmy i fundację rodzinną, trzeba policzyć obciążenia na każdym etapie: od dochodu spółki, przez wpływy fundacji, po świadczenie dla beneficjenta.
Zasada w trzech zdaniach
Fundacja rodzinna co do zasady korzysta ze zwolnienia z CIT, przede wszystkim w zakresie ustawowo dozwolonej działalności. Przekazanie świadczenia beneficjentowi zasadniczo oznacza dla fundacji 15% CIT od jego wartości, a dochód z działalności wykraczającej poza ustawowy katalog podlega stawce 25%. Po stronie beneficjenta będącego osobą fizyczną świadczenie może być zwolnione z PIT albo opodatkowane stawką 10% lub 15%, zależnie od pokrewieństwa i proporcji wniesionego mienia.
Zwolnienie z CIT: działalność dozwolona
Co mieści się w działalności dozwolonej
Art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej pozwala m.in. na:
- uczestnictwo w spółkach i otrzymywanie dywidend;
- obrót udziałami, akcjami i papierami wartościowymi;
- najem i dzierżawę majątku;
- udzielanie pożyczek beneficjentom oraz spółkom, w których fundacja jest wspólnikiem, i uzyskiwanie odsetek.
Katalog jest zamknięty. Fundacja może posiadać udziały w spółce produkcyjnej, ale samodzielne prowadzenie fabryki wykracza poza dozwolony zakres działalności.
Podatkowe skutki wniesienia majątku omawiamy odrębnie w artykule „Założenie i prowadzenie fundacji rodzinnej: koszty i obciążenia podatkowe”.
Najem nieruchomości i inne sporne przypadki
Najem zasadniczo korzysta ze zwolnienia, jednak istotny wyjątek dotyczy majątku służącego działalności fundatora, beneficjenta lub podmiotu powiązanego. Przykładowo wynajem hali spółce kontrolowanej przez fundatora może oznaczać 19% CIT od dochodu z najmu. Przy badaniu powiązań udziałowych ustawowy próg wynosi tu 5%, zgodnie z art. 6 ust. 8 ustawy o CIT.
Najem krótkoterminowy pozostaje przedmiotem sporów. Korzystny dla fundacji wyrok NSA z 16 stycznia 2026 r., II FSK 1136/24, doprowadził do wydania pozytywnej interpretacji KIS. Nadal trzeba jednak zbadać rzeczywisty model usług, zwłaszcza elementy zakwaterowania. Ponadto fundacji może dotyczyć podatek od przychodów z budynków z art. 24b ustawy o CIT.
Na 28 października 2026 r. nowelizacja dotycząca m.in. najmu, sprzedaży wniesionego majątku oraz podwyższenia CIT od świadczeń do 19% nadal jest w toku prac legislacyjnych. Senat przyjął poprawkę 27 października. Opisane niżej zasady wynikają z prawa obowiązującego. Przebieg prac nad nowelizacją.
Dywidendy ze spółek rodzinnych
Dywidenda z polskiej spółki z o.o. otrzymana przez fundację zasadniczo korzysta ze zwolnienia z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT. Zwolnienie fundacji nie znosi jednak CIT od dochodu samej spółki. Dzięki niemu środki z dywidendy mogą pozostać w fundacji i służyć dalszym inwestycjom bez bieżącego podatku od jej otrzymania.
Kiedy fundacja płaci CIT
Działalność poza zakresem dozwolonym
Dochód z działalności wykraczającej poza art. 5 ustawy podlega 25% CIT (art. 24r ustawy o CIT). Dotyczy to np. samodzielnego świadczenia usług budowlanych czy doradczych. Podatek oblicza się od dochodu ustalonego według reguł podatkowych, z uwzględnieniem właściwych kosztów, a nie od całego przychodu. Zapłata 25% CIT nie wyłącza późniejszego opodatkowania świadczeń dla beneficjentów.
Świadczenia dla beneficjentów i mienie przekazane rodzinie
Fundacja płaci 15% CIT od wartości świadczenia przekazanego lub postawionego do dyspozycji beneficjenta. Obejmuje to pieniądze, ale również świadczenia niepieniężne, np. udostępnienie mieszkania zgodnie ze statutem.
Podatek wpłaca się do 20. dnia następnego miesiąca. Jest to zobowiązanie fundacji, odrębne od ewentualnego PIT beneficjenta. Przy wcześniej opodatkowanym najmie na rzecz podmiotów powiązanych ustawa przewiduje możliwość pomniejszenia tego podatku o zapłacony CIT, na zasadach określonych w art. 24q ustawy o CIT.
Transakcje z fundatorem i beneficjentami
15% CIT obejmuje także tzw. ukryte zyski. Ustawowy katalog zawiera m.in. odsetki od pożyczki udzielonej fundacji przez fundatora oraz wynagrodzenie za określone usługi, np. doradcze, świadczone przez fundatora, beneficjenta lub podmiot powiązany. Rynkowa wysokość wynagrodzenia nie zawsze wyłącza podatek: znaczenie ma również rodzaj świadczenia (art. 24q ust. 1a ustawy o CIT).
Obowiązujące przepisy nie ustanawiają ogólnego okresu, przez który fundacja musi utrzymywać wniesiony majątek, aby zachować zwolnienie przy sprzedaży. Nadal trzeba jednak zbadać zakres dozwolonej działalności i ryzyko zastosowania klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.
Beneficjent: ile podatku od świadczenia
Najbliższa rodzina
Fundator oraz osoby z jego tzw. grupy zerowej mogą korzystać ze zwolnienia z PIT. Krąg tych osób opisujemy w artykule o darowiźnie w rodzinie bez podatku, ale podstawą zwolnienia świadczeń fundacji jest art. 21 ust. 1 pkt 157 i ust. 49 ustawy o PIT.
Zwolnienie stosuje się z uwzględnieniem proporcji mienia przypisanego fundatorom w spisie mienia. Przy kilku fundatorach bada się relację beneficjenta z każdym z nich; samo określenie „dziecko fundatora” nie zawsze oznacza zwolnienie całej wypłaty. Jeżeli beneficjent należy do grupy zerowej wobec kilku fundatorów, właściwe proporcje mogą się sumować, co potwierdza interpretacja KIS dotycząca proporcji zwolnienia.
Pozostali beneficjenci
Osoby z I lub II grupy podatkowej, które nie korzystają ze zwolnienia, podlegają 10% PIT, z uwzględnieniem właściwej proporcji. W pozostałym zakresie stawka wynosi 15% PIT (art. 30 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT).
Fundacja pobiera należny PIT jako płatnik. Podatek beneficjenta występuje obok CIT należnego od fundacji.
Mienie po rozwiązaniu fundacji
Przekazanie mienia przy rozwiązaniu fundacji również podlega zasadniczo 15% CIT. Podstawę można jednak pomniejszyć o ustawową wartość podatkową mienia wniesionego przez fundatora lub fundatorów. To zasadniczo wartość kosztu, który fundator mógłby rozpoznać przy sprzedaży przed wniesieniem, ograniczona wartością rynkową; nie wystarczy bieżąca wycena majątku.
Takiego pomniejszenia nie stosuje się do zwykłych świadczeń. U osoby otrzymującej mienie odrębnie ocenia się zwolnienie z PIT lub stawkę 10% albo 15%.
Przykład: właściciel spółki i wypłata dla dziecka przez fundację
Przykład modelowy. Fundacja posiada udziały w polskiej spółce z o.o. rozliczającej klasyczny CIT. Ojciec jest jedynym fundatorem, dziecko jest beneficjentem, a proporcja uprawniająca je do zwolnienia wynosi 100%. Świadczenie jest zgodne ze statutem. Przyjmujemy polską rezydencję podatkową i pomijamy koszty utworzenia oraz prowadzenia fundacji.
| Etap | Kwota | Podatek |
|---|---|---|
| Dywidenda ze spółki do fundacji, z zysku po CIT spółki | 115 000 zł | Zwolnienie po stronie fundacji |
| Świadczenie fundacji dla dziecka | 100 000 zł | 15 000 zł CIT płaci dodatkowo fundacja; dziecko jest zwolnione z PIT |
| Dziecko otrzymuje netto | 100 000 zł | Nie dotyczy |
Przy tej samej dywidendzie 115 000 zł wypłaconej bezpośrednio ojcu 19% PIT wyniósłby 21 850 zł. Do przekazania dziecku pozostałoby 93 150 zł; darowizna mogłaby korzystać ze zwolnienia po spełnieniu jego warunków.
Porównanie dotyczy tej samej kwoty wypłacanej przez spółkę. Nie rozstrzyga jeszcze o opłacalności fundacji: trzeba uwzględnić jej koszty oraz rzeczywisty plan sukcesji i inwestowania.
Czego fundacja nie załatwia podatkowo
Fundacja nie daje ogólnego zwolnienia z VAT, PCC ani podatku od nieruchomości. Spółka, której wspólnikiem zostaje fundacja, nie spełnia warunku udziału wyłącznie osób fizycznych wymaganego dla estońskiego CIT (art. 28j ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT). Zwolnienie z CIT nie usuwa też obowiązków księgowych, deklaracyjnych ani dokumentowania transakcji z podmiotami powiązanymi.
Fundacja nie zabezpiecza przed zakwestionowaniem sztucznych czynności służących osiągnięciu korzyści sprzecznej z celem przepisów. Samo zapisanie sukcesji w statucie nie wystarczy, jeśli rzeczywisty przebieg operacji wskazuje na spełnienie przesłanek klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania z art. 119a Ordynacji podatkowej.
Niezależnie od podatków plan wypłat powinien uwzględniać także zasady dotyczące zachowku, darowizn i fundacji rodzinnej.
Najczęstsze pytania
Czy fundacja rodzinna płaci CIT?
Tak, choć zasadniczo korzysta ze zwolnienia. Najważniejsze wyjątki dotyczą świadczeń, ukrytych zysków, działalności poza ustawowym katalogiem i określonego najmu na rzecz podmiotów powiązanych.
Ile podatku zapłaci beneficjent fundacji rodzinnej?
Beneficjent będący osobą fizyczną może korzystać ze zwolnienia albo zapłacić 10% lub 15% PIT. Zależy to od relacji z fundatorami i ustawowej proporcji mienia.
Czy najem nieruchomości przez fundację rodzinną jest zwolniony z podatku?
Zasadniczo może być zwolniony z CIT. Trzeba jednak sprawdzić najemcę, przeznaczenie nieruchomości i rzeczywisty zakres usług; odrębnej oceny wymagają VAT i podatek od przychodów z budynków.
Kiedy fundacja rodzinna płaci podatek od świadczeń?
Do 20. dnia miesiąca następującego po przekazaniu świadczenia lub postawieniu go do dyspozycji beneficjenta. Obowiązek może dotyczyć również świadczenia niepieniężnego.
Czy dziecko fundatora płaci podatek od wypłaty z fundacji?
Może korzystać ze zwolnienia z PIT, z uwzględnieniem proporcji mienia. Fundacja nadal zasadniczo rozlicza 15% CIT od świadczenia.
Chcą Państwo sprawdzić skutki podatkowe fundacji w swojej firmie i rodzinie? W ramach doradztwa podatkowego analizujemy przepływy między spółką, fundacją i beneficjentami, zasady wypłat oraz planowane transakcje.
Stan prawny: 28 października 2026 r.