Dziecko rozpoczęło pracę, zakończyło naukę albo od dłuższego czasu nie podejmuje starań o usamodzielnienie. Każda z tych okoliczności może uzasadniać ponowną ocenę alimentów. Jeżeli zostały zasądzone, trzeba również uregulować skutki wcześniejszego wyroku.
Kiedy kończy się obowiązek alimentacyjny?
Rodzice utrzymują dziecko, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że wystarczają na to dochody z jego majątku. Decydują rzeczywiste możliwości dziecka: kwalifikacje, zdrowie, nauka i zdolność do zarobkowania.
Dalsza nauka może uzasadniać alimenty, ale sam status studenta nie wystarcza. Sąd ocenia postępy, przyczyny opóźnień oraz możliwość łączenia nauki z pracą. Zdobycie zawodu nie wyklucza wsparcia podczas uzasadnionej kontynuacji kształcenia.
Kiedy rodzic może żądać uchylenia lub obniżenia alimentów?
Oprócz usamodzielnienia się dziecka podstawą uchylenia mogą być dwie sytuacje wskazane w art. 133 § 3 k.r.o.:
- nadmierny uszczerbek dla rodzica: oceniany z uwzględnieniem jego zdrowia, możliwości zarobkowych, majątku i koniecznych wydatków;
- brak starań dziecka o usamodzielnienie: np. nieuzasadnione porzucenie nauki i brak poszukiwania pracy mimo możliwości jej podjęcia.
Utrata pracy lub założenie kolejnej rodziny nie przesądza o uchyleniu alimentów. Podobnie pojedynczy niezaliczony semestr nie dowodzi zaniedbywania nauki.
Zgodnie z art. 138 k.r.o. trzeba wykazać zmianę sytuacji od ostatniego ustalenia alimentów. Jeżeli uzasadnia ona jedynie zmniejszenie świadczenia, można żądać jego obniżenia.
Dlaczego nie należy po prostu przestać płacić?
Złożenie pozwu nie wstrzymuje płatności ani egzekucji. Także ustne porozumienie z dzieckiem nie usuwa wcześniejszego tytułu wykonawczego.
Niepłacenie może prowadzić do odpowiedzialności z art. 209 k.k. Zaległość odpowiadająca co najmniej trzem miesięcznym świadczeniom nie oznacza jednak automatycznie przestępstwa, konieczne jest również ustalenie uchylania się od wykonania obowiązku.
Jeżeli przyczyną sporu jest usamodzielnienie się dziecka, właściwy pozostaje pozew oparty na art. 138 k.r.o., także podczas egzekucji. Powództwo przeciwegzekucyjne z art. 840 k.p.c. służy innym podstawom obrony, np. egzekwowaniu rat już zapłaconych.
Jak przygotować pozew o uchylenie alimentów?
- Wskazać zmianę sytuacji i dowody. Istotne są dokumenty dotyczące nauki, pracy i dochodów dziecka, a także sytuacji finansowej i zdrowotnej rodzica.
- Określić datę ustania obowiązku. Może poprzedzać wniesienie pozwu, jeśli już wtedy istniały podstawy do uchylenia alimentów.
- Pozwać pełnoletnie dziecko. Pozew składa się co do zasady do sądu rejonowego właściwego dla jego miejsca zamieszkania.
- Rozważyć zabezpieczenie. Sąd może np. zawiesić egzekucję na czas procesu. Wymaga to uprawdopodobnienia roszczenia i interesu prawnego; samo zawieszenie egzekucji nie oznacza zwolnienia z alimentów za ten okres.
Jeżeli rodzic nie ma dostępu do dokumentów dziecka, może wnosić o ich uzyskanie przez sąd, wskazując ich znaczenie dla sprawy.
Pomoc w sprawie o uchylenie alimentów
Analizujemy podstawy uchylenia lub obniżenia alimentów, przygotowujemy pozew i wnioski dowodowe oraz reprezentujemy rodzica przed sądem. Sprawy alimentacyjne prowadzimy w ramach spraw cywilnych.
Najczęstsze pytania
Czy alimenty kończą się po 18. roku życia?
Nie. Sama pełnoletność nie kończy obowiązku alimentacyjnego.
Czy alimenty trzeba płacić do 26. roku życia?
Przepisy nie przewidują takiej granicy wieku. Znaczenie mają okoliczności konkretnej sprawy.
Czy zgoda drugiego rodzica wystarczy, aby zakończyć płatności?
Nie. Uprawnionym jest pełnoletnie dziecko, więc porozumienie wyłącznie z drugim rodzicem nie rozstrzyga o jego alimentach.
Czy każda praca dziecka uzasadnia uchylenie alimentów?
Nie. Dochód powinien pozwalać na samodzielne utrzymanie. Dorywcze zarobki mogą uzasadniać jedynie obniżenie świadczenia.